O możliwości zintegrowanej weryfikacji empirycznej alternatywnych teorii na przykładzie teorii przestępczości

W artykule dokonano operacjonalizacji głównych teorii przestępczości poziomu makro poprzez ustalenie zbioru najważniejszych zmiennych wykorzystywanych w badaniach empirycznych nad makro-determinantami przestępczości. Na podstawie danych o częstotliwości rocznej za lata 1970-2008, dotyczących przestępczości przeciwko mieniu w Polsce, oraz w oparciu o strategię modelowania od ogółu do szczegółu - ze specjalnym potraktowaniem zmiennych kluczowych - oszacowano parametry strukturalne siedmiu modeli, których specyfikacja wyrasta z następujących teorii przestępczości: dezorganizacji społecznej, anomii, konfliktu społecznego, działań rutynowych, racjonalnego wyboru, społecznego wsparcia oraz subkultur. Chociaż wyjściowy zbiór regresorów we wszystkich modelach był taki sam, to końcowe równania różnią się między sobą zarówno liczbą regresorów, jak i wartościami uzyskanych ocen parametrów strukturalnych, przy czym każdy z rozważanych modeli spełnia wymogi merytorycznej akceptowalności. W efekcie z punktu widzenia decydenta mamy do czynienia ze swoistą "klęską urodzaju", gdyż praktyczne wykorzystanie wyników badań ilościowych weryfikujących określone hipotezy - formułowane na gruncie różnych doktryn kryminologiczych - jest utrudnione, o ile decydent nie opowie się po stronie określonej teorii. Alternatywą wobec procedur selekcji jest podejście unifikacyjne, które uwzględnia niepewność pojawiającą się na etapie wyboru modelu najlepszego oraz wykorzystuje informacje zawarte we wszystkich modelach. Fundament podejścia unifikacyjnego stanowi teoria informacji, zaś techniką ekonometryczną umożliwiającą implementację tej teorii jest metoda modelu uśrednionego (frequentist model averaging), którą zastosowano w niniejszym badaniu. Użycie wymienionej techniki umożliwia kwantyfikację wpływu większości zmiennych objaśniających na zmienność regresanta, tak iż zarzut obciążoności z powodu pominięcia ważnych regresorów pozostaje nieadekwatny. W świetle uzyskanych rezultatów najważniejsze makro-zmienne determinujące przestępczość przeciwko mieniu w Polsce znajdują umocowanie przede wszystkim w teorii racjonalnego wyboru oraz teorii działań rutynowych. Stąd działania profilaktyczne, prewencyjne i operacyjne skierowane na przeciwdziałanie przestępczości powinny czerpać w pierwszej kolejności z ustaleń i rozwiązań proponowanych przez te właśnie teorie. (abstrakt oryginalny)