Społeczny wymiar protestów rolniczych w kontekście wyzwań środowiskowo-klimatycznych w sektorze rolnym

The article addresses the topic of agricultural protests as an expression of public opposition to the dynamic changes taking place in European agricultural policy, particularly in the context of the European Green Deal (EGD) and its environmental and climatic implications. On the basis of field surveys conducted among protesting farmers in May and June 2024 in Warsaw and Poznan, the level of awareness of the participants towards the assumptions of the EGD and the farmers' estimated consequences of implementing these assumptions for farms were analyzed. The nationwide scale of the protests, their duration and the number of participants, demonstrate the importance of the issue to farmers and the strong resistance to climate reforms in the agricultural sector in their proposed form. The main sources of information were online media and exchanges during protests. According to farmers, the introduction of the EGD will affect the profitability of production and force them to incur additional costs to adapt their farms to meet the requirements. However, in many cases, respondents were unable to indicate even rough estimates of these costs and therefore do not know the real consequences of implementing an EGD, the effects at the farm level. Even more so, they are unable to estimate the possibility of taking advantage of the possible opportunities presented to individual farms by a positive response to the social expectations placed on the EGD. / Synopsis. Artykuł podejmuje tematykę protestów rolniczych jako wyrazu społecznego sprzeciwu wobec dynamicznych zmian zachodzących w europejskiej polityce rolnej, szczególnie w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu (EZŁ) i jego środowiskowo-klimatycznych implikacji. Na podstawie badań terenowych przeprowadzonych wśród protestujących rolników w maju i czerwcu 2024 r. w Warszawie i Poznaniu, przeanalizowano poziom świadomości uczestników względem założeń EZŁ i szacowane przez rolników konsekwencje wdrożenia tych założeń dla gospodarstw rolnych. Ogólnokrajowa skala protestów, czas ich trwania i liczba uczestników dowodzą wagi problemu dla rolników i silnego oporu wobec reform klimatycznych w sektorze rolnym w proponowanej formie. Główne źródła informacji stanowiły media internetowe oraz wymiana poglądów podczas protestów. W opinii rolników wprowadzenie EZŁ naruszy opłacalność produkcji i wymusi poniesienie dodatkowych kosztów związanych z dostosowaniem gospodarstwa do spełnienia wymogów. Jednak w wielu przypadkach ankietowani nie potrafili wskazać nawet orientacyjnych szacunków tych kosztów, a więc nie znają realnych konsekwencji wdrożenia EZŁ, skutków na poziomie gospodarstwa rolnego. Tym bardziej nie są w stanie oszacować możliwości wykorzystania ewentualnych szans, jakie daje poszczególnym gospodarstwom pozytywna odpowiedź na społeczne oczekiwania stawiane w EZŁ.