IDEAS home Printed from https://ideas.repec.org/
MyIDEAS: Login to save this article or follow this journal

Osmanlı İmparatorluğu’nda XIX. yüzyılda gelişen üretim tekniklerinin maliyet ve yönetim muhasebesi uygulamalarına etkisi: Tüfenkhane-i amire’ye ait bir imalat defteri

  • Birol ÇETİN

    (Gaziosmanpaşa Üniversitesi)

  • Fatih Coşkun ERTAŞ

    (Gaziosmanpaşa Üniversitesi)

Registered author(s):

    Bu çalışmada Osmanlı İmparatorluğu’nda XIX. Yüzyılda gelişen üretim teknikleri karşısında maliyet ve yönetim muhasebesi uygulamalarında meydana gelen gelişmeler araştırılmıştır. Bu maksatla birim maliyet hesaplamalarıyla, maliyet ve yönetim muhasebesi açısından ilk sayılabilecek uygulamaları içeren tüfek ve diğer hafif harp araçlarının üretildiği Tüfenkhane-i Amire’ye ait muhasebe kayıtları incelenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nda mevcut harp sanayi tesislerinden biri olan Tüfenkhane-i Amire’nin uygulamış olduğu muhasebe sistemin incelendiği bu çalışmada, mevcut arşiv kaynaklarının vermiş olduğu imkanlar çerçevesinde maliyetler konusundaki yaklaşımın nasıl şekillenmiş olduğu izah edilmeye çalışılmıştır. Bu tarz harp sanayi tesislerinde her ne kadar kar amacı güdülmese de, bugünkü maliyet ve yönetim muhasebesi uygulamalarına benzer uygulamanın geliştirilmiş olduğu görülmektedir. Bunlardan ilk dikkati çeken husus, birim maliyetlerin yapılan her iş için, ayrı ayrı ve aylık olarak hesaplanmış olmasıdır. İkicisi, stoklardan kullanılan malzemelerin de müstakil olarak tutulmuş olmasıdır. Üçüncüsü, stok kontrolü hesaplarında da açıkça ifade edildiği gibi tutar ve miktar bilgileri birbirinden ayrı olarak kayıtlara geçirilmiştir. Son olarak, kalite kontrol sonucunda ortaya çıkan giderlerin ve genel yönetim giderlerinin de hesaplanmış olmasıdır. Ayrıca defterde uygulanan muhasebe sistemi kendi içerisinde oldukça tutarlı bir yapı sergilemektedir. Zira defterin sistematik sıralamasında ana faaliyetlerin ilk, diğer tali işlemlerin de daha sonra yer alması bunu doğrulamaktadır. Her ne kadar defterimizde bugünkü maliyet hesaplama yaklaşımına uygun bir yöntem izlenmemiş olsa da o günün şartları içerisinde ileri bir uygulama ortaya konabilmiştir. Kısaca Osmanlı İmparatorluğu’nda gelişen üretim teknolojisi ile beraber maliyet ve yönetim muhasebesi uygulamalarının da var olduğu söylenebilir.

    To our knowledge, this item is not available for download. To find whether it is available, there are three options:
    1. Check below under "Related research" whether another version of this item is available online.
    2. Check on the provider's web page whether it is in fact available.
    3. Perform a search for a similarly titled item that would be available.

    Article provided by Bilgesel Yayincilik in its journal İktisat İşletme ve Finans.

    Volume (Year): 22 (2007)
    Issue (Month): 250 ()
    Pages: 101-114

    as
    in new window

    Handle: RePEc:iif:iifjrn:v:22:y:2007:i:250:p:101-114
    Contact details of provider: Web page: http://iif.com.tr
    Email:

    No references listed on IDEAS
    You can help add them by filling out this form.

    This item is not listed on Wikipedia, on a reading list or among the top items on IDEAS.

    When requesting a correction, please mention this item's handle: RePEc:iif:iifjrn:v:22:y:2007:i:250:p:101-114. See general information about how to correct material in RePEc.

    For technical questions regarding this item, or to correct its authors, title, abstract, bibliographic or download information, contact: (Ali Bilge)

    If you have authored this item and are not yet registered with RePEc, we encourage you to do it here. This allows to link your profile to this item. It also allows you to accept potential citations to this item that we are uncertain about.

    If references are entirely missing, you can add them using this form.

    If the full references list an item that is present in RePEc, but the system did not link to it, you can help with this form.

    If you know of missing items citing this one, you can help us creating those links by adding the relevant references in the same way as above, for each refering item. If you are a registered author of this item, you may also want to check the "citations" tab in your profile, as there may be some citations waiting for confirmation.

    Please note that corrections may take a couple of weeks to filter through the various RePEc services.

    This information is provided to you by IDEAS at the Research Division of the Federal Reserve Bank of St. Louis using RePEc data.