Döviz kısıtı altında iki stabilizasyon: 1999–2002 ve 2023 sonrası Türkiye

Bu çalışma Türkiye’de 1999–2002 dönemi ardından ve 2023 sonrasında uygulanan iki stabilizasyon programını ‘genişletilmiş ikili açmaz’ (Cömert ve Öncü, 2023) çerçevesi kapsamında karşılaştırmaktadır. Yapılandırılmış tarihsel karşılaştırma ve süreç izleme yöntemiyle iki program ortak zaman pencerelerinde dezenflasyon, büyüme, maliye politikası, kredi, cari denge, kur ve emek piyasası göstergeleri üzerinden incelenmektedir. Bulgular, iki programı gerekli kılan yapısal kısıtın benzer olduğunu, kısa dönemli sonuçlardaki farkın ise programların tasarımından çok başlangıç koşullarından ve küresel finansman koşullarından kaynaklandığını göstermektedir. 2002 programı uyumun bedelinin kriz yoluyla büyük ölçüde ödendiği, güçlü bir mali ve dış çıpanın bulunduğu ve küresel koşulların giderek elverişli hale geldiği bir ortamda başlamıştır. 2023 programı ise birikmiş riskler henüz maliyete dönüşmemişken, bir dış çıpa olmadan ve sıkı küresel finansman koşullarında başlamış, bu nedenle dezenflasyon daha yavaş ve daha maliyetli olmuştur. Stabilizasyon dış kısıtın baskısını azaltabilmekte, fakat bu kısıtı yeniden üreten üretim ve finansman yapısını değiştirmemektedir.