Temir Yo‘L Samaradorligini Oshirishning Xorijiy Tajribasi

Temir yo‘l yo‘lovchi tashish korxonalari samaradorligini oshirish bo‘yicha xorijiy tajribanimamlakatlar kesimida emas, balki zararsizlik chegarasining mezon parametrlariga ta’sir etuvchi kanallarbo‘yicha tizimlashtirish masalasi tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi xorijiy mexanizmlarni boshqariladiganxarajatlar, daromad, bandlik, shartnomaviy xarajatlar va ijtimoiy qiymat parametrlariga ta’siri bo‘yicha beshtakanalga ajratish hamda ularni O‘zbekiston sharoitida tatbiq etish shartlarini iqtisodiy jihatdan asoslashdan iborat.“O‘ztemiryo‘lyo‘lovchi” AJning mezon ko‘rsatkichlari asosida Yevropa Ittifoqida qo‘llaniladigan infratuzilmato‘lovi tamoyillarining mahalliy yo‘nalishlar zararsizlik chegarasiga ta’siri hisoblab chiqilgan. Natijalarga ko‘ra,infratuzilma to‘lovi to‘liq xarajatlar asosida hisoblanganda zararsizlik chegarasi 1,559 ni tashkil etib, amaldagi0,738 bandlik darajasidan ikki baravardan ko‘proq yuqori bo‘lishi aniqlangan. Stavka Yevropa mezoniga, ya’nibevosita xarajatlarning 19 foiziga tushirilganda esa zararsizlik chegarasi 0,736 gacha pasayib, amaldagi bandlikdarajasiga deyarli tenglashishi aniqlangan. Davlat buyurtmasi shartnomalari turlarining rag‘batlantiruvchixususiyatlari tahlili ijtimoiy segment uchun sifat va yo‘lovchi oqimi bonusi bilan to‘ldirilgan gross-costshartnomasi, potensial tijorat segmenti uchun esa net-cost elementiga asoslangan mexanizm maqsadgamuvofiqligini ko‘rsatgan.