O‘Zbekiston Kichik Va O‘Rta Korxonalari Orasida Eko-Marketing To‘Siqlari

Atrof-muhit muammolari bo‘yicha xabardorlikning yetarli darajada shakllanmaganligi,shuningdek, moliyaviy va me’yoriy-huquqiy to‘siqlarning mavjudligi kichik va o‘rta korxonalar (KOK)da ekomarketingamaliyotlarini joriy etishga bo‘lgan qiziqish hamda motivatsiyani pasaytirishi mumkin. Natijada,bu holat korxonalarning barqaror biznes faoliyatini rivojlantirishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Rivojlanayotganiqtisodiyotlarda eko-marketing amaliyotlarining kengayib borishi kichik biznes subyektlari uchun zarur bo‘lgan“yashil” salohiyatlarni shakllantirishda muayyan qiyinchiliklarni yuzaga keltirmoqda. Mazkur tadqiqotningmaqsadi moliyaviy resurslarga cheklangan kirish, institutsional qo‘llab-quvvatlash darajasining turlicha ekanligihamda bozor noaniqligi kabi omillar qaysi sharoitlarda va qanday tarzda eko-marketingni joriy etishdagicheklovlarga olib kelishini aniqlashdan iborat. Tadqiqot vazifasi ekologik xabardorlik, moliyaviy cheklovlar,tartibga soluvchi bosim va texnologik tayyorgarlikning KOKlarda eko-marketingni joriy etishga ta’sirini,shuningdek, ushbu omillarning o‘zaro o‘zaro ta’sir samaralarini aniqlash hamda turli bozor sharoitlarida ekomarketingningbiznes samaradorligiga ta’sirini baholashdan iborat. Tadqiqotda turli sanoat tarmoqlari va hududiyklasterlardan olingan miqdoriy so‘rov ma’lumotlaridan foydalanildi. Korxona hajmi, yoshi va mulkchilik shaklibilan farqlanuvchi 320 nafar respondent tasodifiy tanlov asosida jalb qilinib, onlayn so‘rovnomada ishtirok etdi.Tadqiqot natijalari eko-marketing strategiyalarining faqat yirik korxonalar uchun samarali ekanligi haqidagi nolgipotezani rad etish uchun yetarli dalillar mavjud emasligini ko‘rsatdi. Shuningdek, tartibga soluvchi bosimbilan eko-marketingni joriy etish o‘rtasida statistik jihatdan ahamiyatli bevosita bog‘liqlik aniqlanmadi. Buesa me’yoriy talablar va siyosiy-huquqiy muhitning ta’siri korxonalarning ichki imkoniyatlari bilan birgalikdanamoyon bo‘lishini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari kichik korxonalarning ichki imkoniyatlari va tashqi cheklovlario‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni yoritib berishi bilan ahamiyatlidir. Mazkur xulosalar real biznes sharoitlarida ekomarketingamaliyotlarini takomillashtirish va KOKlarda barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishga xizmatqiladi. O‘zbekiston iqtisodiyoti sharoitida tadqiqot natijalari eko-marketing amaliyotlari mahalliy korxonalardabarqaror biznes xulq-atvorini shakllantirishga qanday hissa qo‘shishini, shu bilan birga moliyaviy va institutsionalto‘siqlarning ta’sirini ochib beradi.