Ko‘Chmas Mulkni Ommaviy Baholashning Innovatsion Texnologiyalari

Ommaviy baholash ko‘chmas mulkning kadastr qiymatini aniqlash va hududlar soliq bazasini shakllantirishdamuhim instrument hisoblanadi. Shu bilan birga, amalda qo‘llanilayotgan davlat kadastr baholash usullari asosan an’anaviystatistik modellarga tayanadi va zamonaviy axborot texnologiyalari taqdim etayotgan imkoniyatlardan yetarli darajadafoydalanmaydi. Mazkur tadqiqotda GIS-texnologiyalar hamda sun’iy intellekt asosida urbanizatsiyalashgan hududlardako‘chmas mulkni ommaviy baholashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilingan.Tadqiqot jarayonida Toshkent shahri ko‘chmas mulk bozoridan veb-skreyping usuli orqali yig‘ilgan 7 000 ta obyektma’lumotlari asosida mashinali o‘qitish (ML) algoritmlari — LightGBM (Light Gradient Boosting Machine), XGBoost(eXtreme Gradient Boosting) va CatBoost modellari sinovdan o‘tkazilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, an’anaviy chiziqliregressiya modellari bilan solishtirganda, ML modellari yuqori aniqlikni ta’minlaydi. Xususan, barcha ansambl modellaruchun determinatsiya koeffitsiyenti (R²) 0,865 ni, o‘rtacha mutlaq foiz xatosi (MAPE) esa 13,5% ni tashkil etdi. Tadqiqotnatijasida mazkur texnologiyalarni davlat kadastr tizimiga integratsiya qilish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi