Surxondaryo viloyatining mahalliy budjet daromadlarini oshirish yo‘llari va uni arima modeli asosida prognozlash

Mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotida mahalliy budjetlarning ahamiyati ortib borayotganligi ularningmustaqilligini oshirishni taqazo etadi. O‘zbekiston Respublikasi davlat budjeti ijtimoiy xarajatlarini o‘sish tendensiyasigaega ekanligi davlat budjeti daromadlari hajmini uzluksiz oshirib borishni taqozo qiladi. Buning natijasida esa, qo‘shilganqiymat solig‘i, aksiz solig‘i kabi barqaror daromad manbalarini budjet daromadlarining tarkibidagi yuqori salmog‘ini ta’minlashnitaqozo qiladi. Mahalliy budjetlar esa mahalliy hokimliklarni o‘z vazifalarini amalga oshirishda moliyaviy dastakhisoblanib, ularning moliyaviy mustaqilligi ushbu hududlarni rivojlantirishga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Mamlakatimizda olibborilayotgan budjet-soliq sohasidagi islohotlarning tag zamirida aholi turmush farovonligini yanada yuksaltirish, iqtisodiybarqarorlikni ta’minlash, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning jadal rivojiga keng imkoniyat yaratish maqsadi mujassamdir.Xususan, iqtisodiyotda soliq yukini yanada kamaytirish, soliq solish mexanizmini soddalashtirish hamda soliqma’murchiligini takomillashtirish borasidagi chora-tadbirlar ana shu maqsad ro‘yobiga qaratilmoqda.Hozirgi kunda mahalliy budjetlarning ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarini amalga oshirishdagi mas’uliyatini yanada oshirish,ularning barqaror daromad ba’zani yaratish, mahalliy budjetlar ijrosi samaradorligiga ta’sir etuvchi omillarni ilmiy jihatdano‘rganish bugungi kunda dolzarb masalalardan bo‘lib qolmoqda. Hudud aholi farovonligini oshirishning asosiy moliyaviymanbasi mahalliy budjet hisoblanadi. Shuning uchun ham mahalliy budjet qo‘shimcha daromadlarini shakllantirish uchunoldindan hudud budjetini aniqlash maqsadga muvofiq deb hisobladik. Tadqiqotdan asosiy ko‘zlangan maqsad mahalliybudjet daromadlarini oldindan prognozlash orqali mamlakat hamda hudud iqtisodiyotining moliyaviy rejasini aniq belgilabolishdan iborat. Shuningdek, maqolada tadqiqot maqsadimizni amalga oshirish uchun mahalliy budjet daromadlariniARIMA modeli yordamida prognozlash uslubiyotidan foydalandik.