Wpływ wydatków budżetowych na zmiany strukturalne i dochody w rolnictwie w warunkach funkcjonowania w Polsce instrumentów WPR

Wydatki budżetowe na rolnictwo stanowią narzędzie realizacji celów polityki rolnej. Na wydatki budżetu rolnego Polski składają się środki krajowe oraz środki europejskie. W kontekście dyskusji na temat modyfikacji wspólnej polityki rolnej na lata 2021-2027 dokonano oceny dotychczasowych efektów alokacyjnych, redystrybucyjnych i stabilizacyjnych wydatków budżetowych na rolnictwo, od momentu objęcia tego sektora w Polsce instrumentami WPR. Założono, że znaczący wzrost wydatków budżetowych na rolnictwo od 2004 r. wpłynął na alokację czynników wytwórczych w tym sektorze oraz na dochody rolników. Celem badań było ustalenie kierunku oddziaływania wydatków budżetowych na koncentrację czynników wytwórczych w rolnictwie oraz poziom, stabilność i zróżnicowanie dochodów rolników. Wykazano, że wydatki budżetowe są dodatnio powiązane z procesem koncentracji zasobów ziemi oraz koncentracją nakładów kapitałowych w rolnictwie. Redystrybucyjne efekty wzrostu wydatków budżetowych to realny wzrost dochodów rolniczych i zmniejszenie luki dochodowej pomiędzy rolnikami a innymi grupami społeczno-zawodowymi. Potwierdzono stabilizacyjne efekty wydatków budżetowych, bowiem dochody z rodzinnego gospodarstwa rolnego zawierające subsydia wykazują znacznie mniejszą zmienność niż dochody uzyskane jedynie na rynku. Transfery budżetowe w formie subsydiów wspierających dochody rolników nie są w stanie odwrócić procesu postępującej polaryzacji dochodów gospodarstw rolniczych, ale łagodzą narastające nierówności. (abstrakt oryginalny)