Oddziaływanie rolowanych należności krótkoterminowych na płynność finansową MŚP sektora przetwórstwa rolno-spożywczego

The rationale for addressing this topic stems from the significant role of deferred payment practices in shaping rolled receivables among SMEs in the agri food processing sector, particularly under the dominance of large buyers resulting from contractual power asymmetry and limited enforceability. The study aimed to determine the scale and dynamics of rolled short-term receivables in 2016-2022 and to assess their impact on SMEs’ financial liquidity. The analysis applied the quick ratio in two variants: the traditional one, based on total short-term receivables, and a corrected version excluding rolled receivables from the calculation base. The assessment was complemented by trend analysis and chain index dynamics. The results show that rolled receivables constitute a persistent component of SMEs’ current assets, with a temporary increase in 2020 followed by a return to earlier levels. Adjusting liquidity ratios for rolled-over receivables reveals a systematic overestimation of accrual liquidity. This adjustment leads to a lower, more reliable assessment of companies' payment capacity, substantially different from traditional measures. The proposed inclusion of rolled receivables and their share in short-term receivables introduces an analytical element previously absent from liquidity assessment, enabling an evaluation of solvency that more closely reflects actual cash flows. / Synopsis. Uzasadnieniem podjęcia tematu jest znacząca rola praktyk odroczonych płatności w kształtowaniu rolowanych należności MŚP sektora przetwórstwa rolno spożywczego w warunkach przewagi dużych odbiorców, wynikającej z asymetrii siły kontraktowej i ograniczeń egzekucyjnych. Celem artykułu było określenie skali i dynamiki rolowanych należności krótkoterminowych w latach 2016–2022 oraz ocena ich wpływu na płynność finansową MŚP. Zastosowano analizę wskaźnikową płynności szybkiej w dwóch wariantach: tradycyjnym, opartym na należnościach krótkoterminowych ogółem oraz skorygowanym, w którym z podstawy obliczeń wyłączono rolowane należności. Analizę uzupełniono o ocenę trendów i dynamiki łańcuchowej. Wyniki wskazują, że rolowane należności stanowią trwały element struktury aktywów obrotowych, a ich udział wykazał przejściowy wzrost w 2020 roku, po czym powrócił do poziomu z lat wcześniejszych. Korekta wskaźników płynności o należności rolowane ujawnia systematyczne przeszacowanie płynności memoriałowej. Korekta ta prowadzi do obniżonej, bardziej wiarygodnej oceny zdolności płatniczej przedsiębiorstw, znacząco różniącej się od wyników tradycyjnych wskaźników. Zaproponowane ujęcie rolowanych należności i wskaźnika ich udziału w należnościach krótkoterminowych wprowadza do analizy płynności element dotąd nieuwzględniany, umożliwiając ocenę wypłacalności z perspektywy bliższej rzeczywistym przepływom pieniężnym.