Ekonomiczne Aspekty Profilaktyki Zdrowotnej W Stadach Bydła Mlecznego

Profilaktyka zdrowotna w stadach bydła mlecznego stanowi jeden z kluczowych czynników determinujących produkcyjną i ekonomiczną efektywność gospodarstw. Celem badań była identyfikacja i ocena wpływu działań z zakresu profilaktyki zdrowotnej na koszty bezpośrednie produkcji mleka, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w kształtowaniu efektywności ekonomicznej i konkurencyjności gospodarstw mlecznych. Przedmiotem analizy było 207 gospodarstw z trzech województw (podkarpackiego, podlaskiego i dolnośląskiego), różniących się skalą produkcji, systemami utrzymania i poziomem intensyfikacji chowu. Dane dotyczące kosztów bezpośrednich i całkowitych, wydatków na inseminację i usługi weterynaryjne, wskaźników brakowania krów oraz wydajności mlecznej stad pozyskano w latach 2022-2023 za pomocą kwestionariusza ankiety. Uzyskane rezultaty wskazały na istotne zróżnicowanie regionalne. Gospodarstwa podlaskie, charakteryzujące się największą skalą chowu i najwyższą wydajnością mleczną ponosiły najwyższe wydatki na profilaktykę i usługi weterynaryjne, jednak dzięki efektowi skali uzyskiwały najniższe jednostkowe koszty produkcji (0,79 zł/l). W województwie dolnośląskim, przy mniejszych stadach i dominacji systemu uwięziowego, koszty jednostkowe osiągały najwyższy poziom (1,19 zł/l), mimo relatywnie niższych nakładów bezpośrednich. Największy udział w strukturze strat ekonomicznych miały mastitis (27,5%), kulawizny (17,5%) i choroby metaboliczne. Analiza regresji potwierdziła istotny statystycznie wpływ mastitis na wzrost kosztów produkcji. Spośród działań profilaktycznych szczególne znaczenie miał monitoring mikroklimatu. Badania dowodzą, że inwestycje w profilaktykę zdrowotną krów mlecznych są istotnym determinantem obniżenia kosztów jednostkowych i poprawy konkurencyjności gospodarstw, co uzasadnia ich traktowanie jako elementu strategicznego zarządzania produkcją.